Projektowanie materiałów do druku to nie tylko dobór kolorów, fontów czy efektownych zdjęć. To także techniczne detale, które decydują o jakości końcowego efektu. Jednym z nich są spady drukarskie – niewielki obszar poza krawędzią projektu, bez którego nawet najlepiej zaprojektowana ulotka, wizytówka czy plakat może wyglądać nieestetycznie. W praktyce spad to kilka milimetrów, które ratują Twój projekt przed białymi obwódkami i nierównym cięciem.
Dlaczego spady są tak istotne? Bo druk to proces mechaniczny, w którym zawsze istnieje margines błędu. Arkusze są cięte z dużą precyzją, ale nie z dokładnością do dziesiątej części milimetra. Właśnie dlatego projekt powinien „wychodzić poza linię cięcia”. To proste rozwiązanie, które gwarantuje profesjonalny efekt końcowy – bez ryzyka, że Twoje materiały reklamowe będą wyglądać amatorsko.
W tym wpisie wyjaśniamy, co to jest spad drukarski, po co się go stosuje, jak go poprawnie przygotować (nawet w tak prostych narzędziach jak Canva) oraz jakie błędy najczęściej popełniają początkujący projektanci. Zaczynajmy!
Spad drukarski to dodatkowy obszar projektu, który wykracza poza docelowy format cięcia. Najczęściej ma od 2 do 5 mm i pełni rolę bufora bezpieczeństwa. Dzięki niemu, gdy drukarnia przytnie arkusz, na krawędziach nie pojawią się białe paski ani ucięte elementy grafiki.
Możesz traktować spad jako strefę ochronną – fragment projektu, który nie jest widoczny w finalnym materiale, ale zabezpiecza go przed niedoskonałościami procesu produkcyjnego. To właśnie te kilka milimetrów decyduje o tym, czy ulotka, wizytówka albo baner będzie wyglądać estetycznie.
Warto pamiętać, że spady dotyczą przede wszystkim materiałów, które są docinane po wydruku — takich jak etykiety (często papierowe) czy kartonowe opakowania. W przypadku opakowań, niezależnie od tego, czy wykonane są z papieru, tektury czy tworzyw sztucznych, zasada pozostaje ta sama: projekt (ściślej jego tło, bez istotnych informacji i wzorów) powinien wykraczać poza linię cięcia, tzw. dieline, aby zapobiec pojawieniu się niepożądanych, niepomalowanych krawędzi.
Z kolei w sytuacjach, gdy projektowany wzór ma być naniesiony na gotowy już produkt — np. grawerowany, tamponowany czy sublimowany na kubku — sam spad najczęściej nie jest konieczny, ponieważ nie ma etapu fizycznego docinania. Na przykład przy sublimacji kubków wzór jest najpierw drukowany na papierze transferowym, a dopiero potem przenoszony i utrwalany w piecu. Wtedy spad może być przydatny, aby zapewnić pełne pokrycie powierzchni po zawinięciu grafiki, ale kluczowa staje się precyzja aplikacji i odpowiednie mocowanie transferu.
Zawsze trzymaj się instrukcji technicznej drukarni lub wykonawcy. W materiałach przeznaczonych do docinania po druku standardem są spady na poziomie 3–5 mm (konkretną wartość określa dostawca). To one kompensują tolerancje procesu cięcia, dzięki czemu na gotowym produkcie nie pojawiają się białe krawędzie.
Na pierwszy rzut oka spad może wydawać się drobnym detalem technicznym, ale w praktyce to on decyduje o tym, czy projekt zostanie poprawnie wydrukowany. Druk to proces mechaniczny, a każda maszyna ma swoją tolerancję — arkusze przesuwają się o ułamki milimetra, noże tną z określoną dokładnością. Bez spadu te minimalne różnice przekładają się na widoczne błędy w gotowych materiałach.
Krótko mówiąc: spad to niewielka inwestycja w przygotowanie pliku, która oszczędza nerwów, pieniędzy i rozczarowań. Dzięki niemu masz pewność, że materiały reklamowe czy opakowania będą wyglądać profesjonalnie i spójnie z założeniami projektu.
W zależności od tego, w jakim programie przygotowujesz projekt, dodanie spadów wygląda nieco inaczej:
Choć spad drukarski kojarzy się głównie z ulotkami, plakatami czy wizytówkami, jego rola wykracza poza klasyczne materiały papierowe. Zasadniczo wszędzie tam, gdzie projekt jest drukowany na arkuszu i później docinany, spad jest niezbędny – niezależnie od tego, czy mówimy o papierze, folii samoprzylepnej czy kartonie do opakowań.
Można więc powiedzieć, że spad to nie tylko „druk na papierze”. To uniwersalna zasada projektowa, która pojawia się zawsze tam, gdzie mamy do czynienia z procesem przycinania, wycinania lub przenoszenia grafiki na podłoże w sposób wymagający dokładnego dopasowania.
Nawet doświadczeni projektanci potrafią popełnić błędy przy przygotowywaniu spadów. Poniżej kilka najczęstszych sytuacji, które prowadzą do problemów na etapie druku:
Najczęstszy problem – projekt przygotowany dokładnie w wymiarze docelowym, bez żadnego zapasu. Efekt? Białe obwódki, przesunięcia, a czasem konieczność poprawiania pliku przez drukarnię.
Teksty, logotypy czy istotne informacje ustawione przy samym brzegu mogą zostać ucięte. Dlatego oprócz spadów warto pamiętać o marginesie bezpieczeństwa – zostaw minimum 3–5 mm od linii cięcia.
Spad to zapas na zewnątrz projektu, margines to przestrzeń wewnątrz obszaru roboczego. Oba są potrzebne, ale pełnią inne funkcje – spad chroni przed białymi krawędziami, a margines zapewnia czytelność i bezpieczeństwo treści.
Dodanie spadów tylko po jednej lub dwóch stronach nie rozwiązuje problemu. Zapas musi być równy i obecny ze wszystkich stron dokumentu.
Unikając tych błędów, oszczędzasz czas i pieniądze – a Twoje projekty wyglądają dokładnie tak, jak zaplanowałeś.
Nie istnieje jedna uniwersalna wartość spadu – wszystko zależy od rodzaju projektu i technologii druku. W praktyce drukarnie stosują jednak pewne standardy, które warto znać.
Najlepszą praktyką jest zawsze sprawdzenie specyfikacji drukarni, ponieważ wymagania mogą się różnić. Warto zapamiętać, że lepiej dodać o 1 mm za dużo niż o 1 mm za mało.
Bardzo często osoby zaczynające przygodę z projektowaniem mylą te dwa pojęcia. Tymczasem spady i marginesy pełnią różne funkcje:
Można powiedzieć, że spad i margines to dwa przeciwstawne zapasy: jeden wychodzi poza dokument, a drugi cofa istotne treści do środka. Oba są równie ważne dla profesjonalnego efektu.
Z perspektywy projektanta brak spadów to „drobny szczegół”. Z perspektywy drukarni to ryzyko błędów i reklamacji. Dlatego każda profesjonalna drukarnia wymaga plików z odpowiednio przygotowanym spadem.
Dlatego tak ważne jest, aby pamiętać o spadach od samego początku pracy nad projektem. To prosta rzecz, która pokazuje, że myślisz jak profesjonalista.
Niezależnie od tego, czy korzystasz z druku cyfrowego, czy offsetowego, zasada spadów pozostaje taka sama – projekt musi wykraczać poza linię cięcia, aby uniknąć białych obwódek. Różnice dotyczą raczej wielkości zapasu i tolerancji maszyn.
Czyli chodzi o to, że technologia druku nie zwalnia z obowiązku dodawania spadów. Zarówno w druku cyfrowym, jak i offsetowym, zapas wokół projektu to podstawa profesjonalnych materiałów.
Spady drukarskie to pozornie niewielki detal, który w praktyce decyduje o tym, czy projekt będzie wyglądał profesjonalnie. Bez nich łatwo o białe krawędzie, nierówne cięcia i reklamacje w drukarni. Dlatego warto pamiętać o kilku zasadach:
Jeśli nie chcesz zaprzątać sobie głowy technicznymi szczegółami, warto zlecić przygotowanie projektu profesjonalistom. W Grafikomacie dbamy o to, aby wszystkie materiały były poprawne technicznie – możemy być w kontakcie z Twoją zaufaną drukarnią i dostosować projekt do jej wytycznych albo zaoferować realizację druku u nas. W każdym przypadku masz pewność, że gotowe materiały będą wyglądały dokładnie tak, jak powinny.
Jeśli interesuje Cię temat przygotowania plików i projektowania materiałów, sprawdź także nasze inne poradniki:
